De Roos van Leary is een communicatiemodel dat inzicht geeft in gedrag tussen mensen. Het model laat zien hoe gedrag van de één vaak bepaald gedrag bij de ander uitlokt. Hierdoor ontstaat er een interactiepatroon dat zichzelf kan versterken.

In coaching, training en begeleiding wordt de Roos van Leary veel gebruikt om bewustwording te creëren over communicatie en groepsdynamiek.

Wat is de Roos van Leary?

De Roos van Leary is een model dat gedrag in interacties beschrijft aan de hand van twee assen. De verticale as gaat over dominant versus onderdanig gedrag. De horizontale as gaat over samenwerkend versus tegenwerkend gedrag.

Door deze assen ontstaan vier kwadranten die laten zien hoe mensen zich tot elkaar verhouden in communicatie.

De vier gedragsstijlen

Boven-samen (leidend en helpend gedrag)

Dit gedrag is sturend, maar wel gericht op samenwerking. Het gaat om leiding nemen op een ondersteunende manier.

Boven-tegen (dominant en dwingend gedrag)

Dit gedrag is sterk sturend en kan als overheersend worden ervaren. Het zet druk op de ander om te volgen.

Onder-samen (volgend en meewerkend gedrag)

Dit gedrag is meewerkend en ondersteunend. De persoon past zich aan en zoekt verbinding.

Onder-tegen (terugtrekkend of afwijzend gedrag)

Dit gedrag is afstandelijk en kan zich uiten in weerstand of terugtrekking uit de interactie.

Hoe werkt de Roos van Leary in de praktijk?

Het belangrijkste uitgangspunt van de Roos van Leary is dat gedrag altijd reactie oproept. Dominant gedrag kan bijvoorbeeld volgzaam gedrag uitlokken, maar ook tegenreacties zoals weerstand.

Door bewust te worden van deze patronen kun je invloed uitoefenen op hoe een gesprek of interactie verloopt.

Voorbeeld uit de praktijk

Een leidinggevende geeft duidelijke, strakke instructies aan een medewerker. De medewerker reageert terughoudend en neemt weinig initiatief.

Wanneer de leidinggevende nog dominanter gaat sturen, kan de medewerker juist nog meer terugtrekken of weerstand laten zien.

Door bewust over te schakelen naar meer samenwerkend gedrag ontstaat vaak meer ruimte voor dialoog en initiatief.

Waarom is de Roos van Leary belangrijk?

Het model helpt om inzicht te krijgen in de dynamiek tussen mensen. Vaak denken we dat gedrag losstaat van de reactie van de ander, maar in werkelijkheid versterken deze elkaar vaak.

Door dit inzicht kun je bewuster kiezen hoe je reageert in lastige gesprekken of situaties.

Toepassing in coaching

In coaching wordt de Roos van Leary gebruikt om communicatiepatronen te analyseren. Coachees krijgen inzicht in hun eigen gedrag en het effect daarvan op anderen.

Dit helpt om effectiever te communiceren en patronen te doorbreken die samenwerking in de weg staan.

De Roos van Leary in opleidingen

Binnen een coach opleiding leer je hoe je dit model toe wordt gepast in individuele gesprekken om communicatie te verbeteren.

Ook in de train de trainer opleiding wordt de Roos van Leary gebruikt om groepsdynamiek en interactie in trainingen beter te begrijpen.

Meer leren over communicatie en gedrag

De Roos van Leary is een krachtig hulpmiddel om gedrag en communicatie beter te begrijpen. Wil je je verder ontwikkelen in het werken met gedragsmodellen, dan kun je starten met een van de post-hbo opleidingen waarin deze thema’s uitgebreid aan bod komen.